Rampa Eğimi ve Uzunluk
Yükseklik ve mesafeye göre rampa eğimi.
Rampa Hesabı
Rampa Eğim Standartları
Türkiye'de engelli erişim rampası tasarımı TS 9111 ve Yapılarda Erişilebilirlik Yönetmeliği (2010) ile düzenlenmektedir. Tekerlekli sandalye için maksimum eğim 1/12 (yatay 12 cm'ye 1 cm yükseliş = %8,33) olarak belirlenmiştir. Her 9 m'de bir minimum 1,5 m boyutunda sahanlık zorunludur.
Araç rampaları için ise garaj yönetmelikleri %15–18 arasında maksimum eğim tanımlar; yük araçları için %12 pratik sınırdır.
Hesaplama Formülleri
Eğim (%): Yükseklik ÷ Yatay uzunluk × 100
Minimum yatay uzunluk: Yükseklik ÷ (max_eğim / 100)
Rampa gerçek uzunluğu: √(yatay² + yükseklik²)
Rampa yüzey alanı: Gerçek uzunluk × genişlik
Sahanlık sayısı: ⌊ Yatay uzunluk ÷ 9 m ⌋ (9 m'den uzun rampalar)
Örnek Hesaplama
30 cm yükseklik, engelli erişimi (%8,33), 1,5 m genişlik:
Yatay: 0,30 ÷ 0,0833 = 3,60 m minimum
Gerçek uzunluk: √(3,60² + 0,30²) = 3,61 m
Yüzey: 3,61 × 1,5 = 5,42 m²
Sahanlık: 3,6 m < 9 m → sahanlık gerekmiyor
Sık Sorulan Sorular
Engelli rampasında korkuluk zorunlu mu?
TS 9111'e göre her iki tarafta korkuluk zorunludur. Korkuluklar zemine 90 cm yüksekliğinde, rampanın başında ve sonunda 30 cm yatay uzantı ile tamamlanmalıdır. El tutuş çapı 35–45 mm olmalıdır.
%8,33 eğim çok mı az? Daha dik olabilir mi?
Yönetmelik bazı geçici durumlar için %12'ye kadar izin verse de %8,33 (1/12) sürekli kullanım için yasal maksimum sınırdır. Motorlu tekerlekli sandalye kullananlar %12'yi yönetebilir; manuel kullananlar için %5–6 çok daha uygun ve erişilebilirdir.
Araç rampasında minimum uzunluk kaç metre?
%15 eğimde 30 cm kot farkı için minimum yatay uzunluk: 0,30 ÷ 0,15 = 2,0 m. Garaj girişlerinde geçiş güvenliği için genellikle bu değere 1–1,5 m ekstra eklenir.