Yıllık İzin Hesaplama Nedir?
Yıllık Ücretli İzin Özeti
Çalışanın diğer işçilik haklarını birlikte değerlendirmek için Fazla Mesai Ücreti Hesaplama, hizmet süresine bağlı başka bir hakkı görmek için Kıdem Tazminatı Hesaplama aracına geçilebilir.
15 Mayıs 2018’de işe başlayan 52 yaşındaki bir çalışan, 15 Mayıs 2026 itibarıyla sekizinci hizmet yılını tamamlamıştır. Bu kıdemde yıllık izin hakkı 20 gündür; yaş nedeniyle uygulanan özel asgari süre de 20 gün olduğundan sonuç değişmez. Çalışan bu izin döneminde 7 gün kullandıysa kalan izin 13 gündür. Hafta tatili ve genel tatil günleri, izin süresinden sayılmaz.
Yıllık ücretli izin hesaplama; işe giriş tarihi, tamamlanan hizmet yılı, yaş ve kullanılan gün sayısı üzerinden çalışanın ilgili hizmet yılı için kanuni izin hakkını ve kalan bakiyesini belirler. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesine göre en az bir yıl çalışanlara izin verilir; hizmeti 1–5 yıl arasında olanlar için 14 gün, 5 yıldan fazla ve 15 yıldan az olanlar için 20 gün, 15 yıl ve üzeri olanlar için 26 gün asgari süredir. On sekiz yaş ve altındaki çalışanlarla elli yaş ve üzerindekilere verilecek izin 20 günden az olamaz.
Kıdem hesabında aynı işverenin bir veya farklı işyerlerindeki çalışma süreleri birleştirilir. İşyeri devri, işçinin mevcut kıdemini ve kazanılmış izin haklarını sıfırlamaz. Hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri yıllık izin günlerinden düşülemez.
Örnek Hesap
İşe giriş tarihi 15 Mayıs 2018, hesap tarihi 11 Temmuz 2026 ve çalışanın yaşı 52 olsun.
Tamamlanan hizmet yılı:
15 Mayıs 2018–15 Mayıs 2026 = 8 tam yıl
Sekiz yıllık hizmet, 5 yıldan fazla ve 15 yıldan az kıdem aralığındadır:
Kanuni izin = 20 gün
Çalışan 52 yaşında olduğu için yaşa bağlı asgari izin de 20 gündür:
Kıdeme göre izin = 20 gün
Yaşa göre asgari izin = 20 gün
Uygulanacak izin = yüksek olan değer = 20 gün
Kullanılmış izin 7 günse:
20 − 7 = 13 gün
Tam sayıyla ilgili hizmet yılı için kalan izin 13 gündür. Geçmiş yıllardan devreden kullanılmamış izinler varsa bu bakiyeye ayrıca eklenmelidir.
Sonuç Nasıl Yorumlanır?
Hesaplanan 20 gün, çalışanın içinde bulunduğu hizmet yılına ait kanuni asgari süredir. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi daha uzun izin veriyorsa çalışan lehine olan süre uygulanır.
İzin hakkı, yılın başında değil işe giriş tarihinin yıldönümünde doğar. İlk bir yıl tamamlanmadan İş Kanunu kapsamında yıllık ücretli izin kazanılmaz; işveren isterse avans izin kullandırabilir. Kullanılmayan izin hakkı çalışırken paraya çevrilemez. Sözleşme sona erdiğinde kullanılmamış günlerin ücreti, fesih tarihindeki ücret üzerinden ödenir.
En Sık Yapılan Hata
İlk hata, işveren izin vermediyse kullanılmayan günlerin her yıl maaşa eklenmesi gerektiğini düşünmektir. Türk Hukuk Sitesi’ndeki “Yıllık izin kullandırılmaması haklı nedenle fesih” tartışması, izin hakkının çalışma devam ederken dinlenme amacı taşıması ile sözleşme sona erdiğinde ücret alacağına dönüşmesi arasındaki farkı ele alır.
İkinci hata, işveren kayıtlarında izin görünmesinin tek başına yeterli kanıt sayılmasıdır. Avukat Pınar Yar Karaata, yıllık izin alacağına ilişkin açıklamasında iznin kullandırıldığını ispat yükünün işverende olduğunu; imzalı izin defteri veya eşdeğer yazılı kayıtların önem taşıdığını belirtir. Kullanılmayan izin ücreti ise sözleşmenin sona ermesiyle muaccel hâle gelir.
Formül ve Değişkenler
Tamamlanan hizmet yılı:
Y = hesap tarihi − işe giriş tarihi
Kıdeme göre izin:
İₖ = 14 gün, 1 ≤ Y ≤ 5 ise
İₖ = 20 gün, 5 < Y < 15 ise
İₖ = 26 gün, Y ≥ 15 ise
Yaşa bağlı asgari süre:
İᵧ = 20 gün, yaş ≤ 18 veya yaş ≥ 50 ise
Hak edilen izin:
İ = max(İₖ, İᵧ)
Kalan izin:
K = İ + devreden günler − kullanılan günler
Formülde Y tamamlanmış hizmet yılını, İₖ kıdem süresini, İᵧ yaşa bağlı alt sınırı, İ toplam hakkı ve K kalan bakiyeyi ifade eder.
Neyi Gösterir, Neyi Göstermez?
Araç, işe giriş tarihinden tamamlanan hizmet yılını bulur; yaş kuralını uygular ve girilen kullanılmış günleri düşer. Böylece ilgili izin dönemindeki kanuni asgari hak hesaplanır.
Geçmiş yıllardan devreden günlerin doğruluğu için personel kayıtları gerekir; tarih hesabı bu bakiyeyi doğrulayan bir belge değildir. Aynı işverene bağlı önceki işyerlerinde geçen süreler girişe eklenmemişse sonuç eksik çıkabilir.
Ücretsiz izin, uzun süreli askı dönemleri ve yıllık izin bakımından çalışılmış sayılan süreler de tek tarih girişinden çözülemez. Kesin bakiye için özlük dosyası ve izin kayıtları karşılaştırılmalıdır.
Gizli Maliyet Notu
Yıllık izin sırasında çalışana normal ücreti ödenir ve izin dönemine ait ücretin izne başlamadan önce peşin veya avans olarak verilmesi gerekir. Hafta tatilleri ile ulusal bayram ve genel tatiller izin günlerine dahil edilmediğinden, 14 iş günlük bir izin takvimde daha uzun bir döneme yayılabilir.
İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmamış izin günlerinin ücrete dönüşmesi, son bordroda vergi ve sosyal güvenlik yönünden ayrıca değerlendirilir. İşverenin günleri kullandırmak yerine sürekli ücret ödemesi, çalışma devam ederken yıllık izin hakkını ortadan kaldırmaz. Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği 3 Mart 2004 tarihli ve 25391 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Kıdem ve Yaşa Göre Örnek Süre
Tamamlanan kıdem Yaş Kıdeme göre izin Uygulanacak izin Yorum 3 yıl 30 14 gün 14 gün İlk kıdem kademesi 8 yıl 30 20 gün 20 gün İkinci kıdem kademesi 16 yıl 30 26 gün 26 gün En yüksek kanuni kademe 2 yıl 17 14 gün 20 gün Yaş koruması süreyi yükseltir 2 yıl 52 14 gün 20 gün Elli yaş üstü için asgari süre
Kaynak ve Dayanak
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesi izin hakkını ve sürelerini, 54’üncü maddesi kıdem hesabını, 55’inci maddesi çalışılmış sayılan hâlleri, 56’ncı maddesi iznin uygulanmasını, 57’nci maddesi izin ücretini ve 59’uncu maddesi sözleşme sonundaki kullanılmamış izin ücretini düzenler.
Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği, izin kayıt belgesi, bölünme, yol izni ve uygulama esaslarını ayrıntılandırır. İzin hakkından vazgeçmeye ilişkin sözleşme hükümleri geçerli değildir.
Sık Sorulan Sorular
İlk yıl dolmadan yıllık izin hakkı doğar mı?
Kanuni yıllık izin hakkı, deneme süresi dahil en az bir yıllık çalışmanın tamamlanmasıyla doğar.
Hafta tatili yıllık izinden düşülür mü?
Hayır. Hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz.
Kullanılmayan izin yanar mı?
Hayır. Kullanılmayan günler devreder ve iş sözleşmesi sona erdiğinde ücret alacağına dönüşür.
İşyeri devrinde izin kıdemi sıfırlanır mı?
Hayır. Devir, mevcut iş sözleşmesi ve kıdem sürekliliğini ortadan kaldırmaz.
Yıllık izin ücreti ne zaman ödenir?
İzin dönemine ait ücretin izne başlamadan önce peşin veya avans olarak verilmesi gerekir.
Kullanıcı Deneyimi ve Yaygın Soru
Reddit’in r/hukuk topluluğundaki “Kullanılmayan yıllık izin tazminatı” tartışmasında çalışan, izni kullanmadan ayrılmakla izni kullandıktan sonra ayrılmanın parasal sonucunu karşılaştırıyor. Bu soru, kullanılmayan izin ücretinin çalışma sürerken normal maaş eki değil, iş sözleşmesi sona erdiğinde gündeme gelen ayrı bir alacak olduğunu gösteriyor.
Forum kaynağı: Reddit r/hukuk topluluğunda
Uzman Görüşü ve Akademik Referans
Necati Kayhan, yıllık ücretli izin hakkını ulusal ve uluslararası normlar çerçevesinde ele aldığı çalışmasında iznin dinlenme hakkı niteliğini ve işverenin izin düzenini kayıt altına almasının önemini vurgular. Hesaplanan gün sayısı, iş sözleşmesi ve izin kayıtlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Akademik kaynak: DergiPark’taki çalışma