Fazla Mesai Hesaplama
Haftalık/aylık fazla mesai ücreti.
Hesaplama Girişleri
Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesi uyarınca haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılır. Her fazla saat için normal saatlik ücretin %50 fazlası (×1,5) ödenir. Ulusal bayram ve resmi tatillerde çalışma iki kat (×2,0) ücrete tabidir.
Yıllık fazla mesai sınırı 270 saattir. Bu sınırın üzerinde çalıştırılması yasaktır; aşım halinde iş mahkemesinde talepte bulunulabilir.
Fazla Mesai Formülü
Saatlik Ücret = Aylık Brüt ÷ 225Aylık Fazla Saat = Haftalık Saat × 4,33Aylık Brüt Ek Kazanç = Saatlik × Katsayı × Aylık Fazla SaatYıllık Ek Kazanç = Aylık × 12Yasal Yıllık Limit = 270 saat
- Aylık brüt maaş 225'e bölünerek saatlik ücret hesaplanır (4,33 hafta × 5 gün × 8 saat ≈ 173h; kanuni hesap 225h esas alır).
- Haftalık fazla saatin 4,33 katı aylık fazla mesai saatini verir.
- Saatlik ücret × katsayı × aylık saat = aylık ek brüt ücret.
- Yıllık toplamın 270 saati aşmaması gerektiği kontrol edilir.
Örnek Hesaplama
Saatlik = 35.000 ÷ 225 = 155,56 TL
Aylık fazla saat = 10 × 4,33 = 43,3 saat
Aylık ek brüt = 155,56 × 1,5 × 43,3 = 10.103,50 TL
Yıllık ek kazanç = 121.242 TL
Yıllık fazla saat = 10 × 4,33 × 12 = 519,6h → Yasal limiti (270h) aşıyor!
Sık Sorulan Sorular
Yıllık 270 saat limiti aşılırsa ne olur?
İş Kanunu'nun 41. maddesine göre yıllık fazla mesai sınırı 270 saattir. Bu sınırı aşan çalışma istenirse, işçinin yazılı rızası şarttır. Rıza olmaksızın 270 saati aşan fazla mesai yaptırmak idari para cezasına yol açar. Ayrıca bu saatler normal mesainin ücretiyle ödense bile işçi için tatil hakkı doğabilir.
Fazla mesai ücreti yerine izin kullanılabilir mi?
Evet, işçi talep ederse 1,5 saat fazla çalışma karşılığında 1 saat serbest zaman kullanılabilir. Ancak bu seçenek işçinin yazılı talebiyle kullanılır; işveren tek taraflı izinle ödemeyi karşılayamaz. Serbest zaman altı ay içinde çalışma süresinde kullandırılmalıdır, aksi hâlde ücret ödemesi zorunlu hâle gelir.
Gece çalışması fazla mesaiye ek ödeme gerektirir mi?
İş Kanunu'nda gece çalışması için ayrı bir ücret zammı öngörülmemiştir; ancak toplu iş sözleşmesi ya da iş sözleşmesi ek ödeme öngörebilir. Bununla birlikte gece döneminde (22:00–06:00) fazla mesai yapılıyorsa hem fazla mesai zammı (%50 veya %100) hem de toplu sözleşmede varsa gece farkı ayrı ayrı uygulanır.
Üst düzey yöneticiler fazla mesai ücreti alır mı?
İş Kanunu'nun 41. maddesi "işveren vekili ve yardımcısı" olan üst düzey yöneticileri fazla mesai hükümlerinden muaf tutar. Bu kapsamda kurumun tamamını sevk ve idare edenler, işe alım-çıkarım yetkisi olanlar dahildir. Alt ve orta düzey yöneticiler ise İş Kanunu kapsamındadır ve fazla mesai ücretine hak kazanır.