Stopaj Hesaplama Nedir?
Stopaj hesabı, verginin geliri elde eden kişiye ödenmeden önce kaynakta kesilmesini hesaplamak için kullanılır. Türkiye’de ücret, kira, serbest meslek, menkul sermaye iradı ve bazı ticari ödemelerde stopaj uygulaması görülebilir. Gelir İdaresi Başkanlığı, farklı gelir türleri için beyan ve tevkifat kurallarını açıklar.
Örnek Hesap
10.000 TL brüt kira ödemesinde %20 stopaj 10.000 × 0,20 = 2.000 TL’dir. Kiraya verene yapılacak net ödeme 10.000 − 2.000 = 8.000 TL olur. Kesilen 2.000 TL, sorumlu tarafından vergi dairesine beyan edilen tutardır.
Sonuç Nasıl Yorumlanır?
2.000 TL stopaj, kiracının ek maliyeti gibi görünse de hukuken gelir sahibinin vergisinin kaynaktan kesilen bölümüdür. Mal sahibi yıllık beyannamede şartlar oluştuğunda bu kesintiyi hesaplanan vergiden mahsup edebilir; bu yüzden stopajı nihai vergiyle iki kez toplamak yanlıştır. Sözleşmede kiranın net mi brüt mü belirlendiği nakit çıkışını tamamen değiştirir. 10.000 TL “net kira” kararlaştırılmışsa brütleştirme yapılmadan aynı hesap kullanılamaz.
Vergi topluluklarında stopajın kimin vergisi olduğu, kimin ödediği ve beyannameye mahsup ilişkisinin yanlış kabullerle değerlendirilme riskinin yüksek olduğu anlaşılıyor; işyeri kira stopajının kiracı tarafından yatırılması ama mal sahibinin vergisi niteliğinde olması özellikle tartışılıyor. Pratik kullanımda en çok karışan nokta, stopajın her durumda ödeyen kişinin kendi vergisi olduğunu sanmasıdır.
Bu hesaplayıcı yaklaşık vergi hesabı verir; gelir türü, istisna, oran ve beyan sınırı sonucu değiştirebilir. Kesin işlem için GİB kaynakları ve mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.
Net Ödeme Yazılıysa Brütleştirme Nasıl Yapılır?
Stopaj hesabında en önemli ayrım sözleşmedeki tutarın brüt mü net mi olduğudur. Brüt 10.000 TL ve %20 stopajda net ödeme 8.000 TL’dir. Fakat taraflar “mal sahibinin eline net 10.000 TL geçecek” diye anlaşmışsa brüt tutar 10.000 / (1 − 0,20) = 12.500 TL, kesilecek stopaj ise 2.500 TL olur. Aynı yüzdeyi net tutara eklemek 12.000 TL sonucunu verir ve eksik vergi doğurur. Ayrıca stopajı yapan taraf vergi sorumlusu, gelirin sahibi ise mükelleftir; kesinti çoğu durumda yıllık beyannamede hesaplanan vergiden mahsup edilebilir. Bu nedenle stopajı hem ödeme anında gider hem de yıl sonunda yeniden bağımsız vergi gibi toplamak yanlıştır. İşlem türü, ödeme yapanın hukuki statüsü ve istisna hükümleri doğrulanmadan yalnız oran seçmek yeterli değildir.
Kaynak193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.94 (vergi tevkifatı/stopaj), Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) stopaj oranları.
İçerik güvenilirliğiBu sayfadaki bilgiler 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesi ve Gelir İdaresi Başkanlığı'nın güncel stopaj oranlarına dayanılarak hazırlanmış ve güncellenmiştir. Oranlar ödeme türüne göre değişir.
Gizli maliyet notuStopaj oranı ödeme türüne göre farklıdır (kira, serbest meslek, mevduat vb.); tek oran varsayımı yanlış sonuç verir. Brüt tutar üzerinden mi net üzerinden mi hesaplandığı (brütleştirme) atlanırsa kesinti tutarı sapar.
Sık Sorulan Sorular
Stopaj nasıl hesaplanır?
Brüt ödeme, ilgili gelir türünün stopaj oranıyla çarpılır. Net ödeme, brüt tutardan hesaplanan kesintinin çıkarılmasıyla bulunur.