İhbar Tazminatı Hesaplama Aracı

İhbar Tazminatı Hesaplama Nedir?

İhbar Tazminatı Özeti

İşten ayrılmada birlikte gündeme gelebilecek diğer tazminatı hesaplamak için Kıdem Tazminatı Hesaplama, fesih sonrasındaki olası gelir desteğini görmek için İşsizlik Maaşı Hesaplama kullanılabilir.

Brüt aylık ücreti 60.000 TL olan ve aynı işverene bağlı 2 yıl 2 ay çalışan bir işçinin kanuni ihbar süresi 6 haftadır. Otuz günlük ücret esasıyla günlük brüt ücret 2.000 TL, 42 günlük brüt ihbar tazminatı 84.000 TL olur. Bu tutar vergi öncesidir; gelir vergisi dilimi ve damga vergisi net ödemeyi düşürür. Hesap, fesheden tarafın bildirim süresine uymadığı ve ihbar tazminatı şartlarının oluştuğu varsayımıyla yapılır.

İhbar tazminatı hesaplama, belirsiz süreli iş sözleşmesinin kanuni bildirim süresine uyulmadan sona erdirilmesi hâlinde karşı tarafa ödenebilecek brüt tazminatı belirler. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17’nci maddesine göre kıdemi altı aydan az olan çalışan için 2 hafta, altı ay ile bir buçuk yıl arasında olan için 4 hafta, bir buçuk ile üç yıl arasında olan için 6 hafta, üç yıldan fazla olan için 8 hafta bildirim süresi vardır. Süreye uymayan taraf, bu döneme ilişkin ücret tutarında tazminat öder; dolayısıyla şartları oluştuğunda işçi de işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olabilir.

İhbar tazminatı kıdem tazminatından farklıdır. Kıdem tazminatı çalışma süresine ve fesih nedenine bağlı ayrı bir işçilik alacağıdır; ihbar tazminatı ise belirsiz süreli sözleşmenin bildirim öneli tanınmadan feshedilmesinin sonucudur. İşçi veya işverenin kanunda belirtilen haklı nedenle derhâl fesih hakkını kullanması durumunda ihbar süresi ve ihbar tazminatı doğmaz.

Örnek Hesap

Çalışanın brüt aylık ücreti 60.000 TL, aynı işverene bağlı kıdemi 2 yıl 2 ay olsun. Bu çalışma süresi bir buçuk yıldan fazla, üç yıldan az olduğu için ihbar süresi 6 haftadır.

Hafta cinsinden süre gün sayısına çevrilir:

6 × 7 = 42 gün

Aylık brüt ücretten günlük ücret bulunur:

60.000 ÷ 30 = 2.000 TL

Brüt ihbar tazminatı:

2.000 × 42 = 84.000 TL

Aynı sonuca haftalık yöntemle de ulaşılır:

60.000 ÷ 30 × 7 = 14.000 TL haftalık ücret

14.000 × 6 = 84.000 TL

Tam sayıyla brüt ihbar tazminatı 84.000 TL’dir. Düzenli yol, yemek, prim veya para ile ölçülebilen sürekli menfaatler varsa giydirilmiş brüt ücret daha yüksek olabilir; bu örnekte yalnız girilen aylık brüt ücret kullanılmıştır.

Sonuç Nasıl Yorumlanır?

84.000 TL, otomatik olarak çalışana ödenecek net para değildir. Sonucun hak edilebilmesi için sözleşmenin belirsiz süreli olması, fesheden tarafın ihbar öneli kullandırmaması veya bu süreye ait ücreti peşin ödememesi ve haklı nedenle derhâl fesih şartlarının bulunmaması gerekir.

İşveren, bildirim süresini çalıştırarak kullandırabilir veya bu sürenin ücretini peşin ödeyerek sözleşmeyi sona erdirebilir. İşçi de haklı nedeni bulunmadan bildirim süresine uymaksızın ayrılırsa karşı tarafın ihbar tazminatı talebiyle karşılaşabilir. Kıdem tazminatına hak kazanılmaması, ihbar tazminatının da mutlaka doğmayacağı anlamına gelmez; iki alacağın hukuki şartları ayrı incelenir.

En Sık Yapılan Hata

En yaygın yanılgılardan biri, kendi isteğiyle işten ayrılan herkesin çalıştığı yıllar nedeniyle ihbar tazminatı alacağını düşünmesidir. Türk Hukuk Sitesi’ndeki “İhbar Süresi” tartışmasında da işçinin ayrılma iradesi, bildirim yükümlülüğü ve tazminatın hangi tarafa ait olacağı tartışılmıştır. Çalışanın yalnız kıdeminin uzun olması, işverenden ihbar tazminatı istemesine tek başına yetmez.

İkinci hata, haklı nedenle derhâl fesih ile bildirimsiz fakat haksız feshi aynı kabul etmektir. Avukat Mete Şahin, ihbar tazminatının ödenmediği hâlleri incelerken İş Kanunu’nun 24 ve 25’inci maddelerine dayanan haklı fesihlerde bildirim önelinin aranmadığını; buna karşılık geçerli bir haklı neden bulunmadan süreye uyulmamasının tazminat sonucunu doğurabileceğini açıklar.

Formül ve Değişkenler

Günlük brüt ücret:

G = B ÷ 30

İhbar süresinin gün karşılığı:

D = H × 7

Brüt ihbar tazminatı:

T = G × D

Birleştirilmiş formül:

T = (B ÷ 30) × (H × 7)

Formülde B brüt aylık ücreti, G günlük brüt ücreti, H kıdeme göre belirlenen ihbar haftasını, D ihbar gününü ve T brüt ihbar tazminatını ifade eder.

Düzenli ve süreklilik gösteren para veya para ile ölçülebilir menfaatlerin hesaba katıldığı durumda B yerine giydirilmiş brüt ücret kullanılmalıdır. Net tutar ise gelir vergisi matrahı, çalışanın kümülatif vergi dilimi ve damga vergisine göre ayrıca bulunur.

Neyi Gösterir, Neyi Göstermez?

Hesaplayıcı, girilen kıdemi İş Kanunu’ndaki 2, 4, 6 veya 8 haftalık kademeye yerleştirir ve aylık brüt ücret üzerinden karşılık gelen tazminatı çıkarır. Böylece bildirim önelinin parasal karşılığı önceden görülebilir.

Fesih nedeninin hukuken haklı olup olmadığı, yalnız kıdem ve ücret alanlarından çıkarılamaz. İstifa dilekçesi, işveren bildirimi, savunmalar, devamsızlık kayıtları ve fesih tarihi değerlendirilmeden hesaplanan rakamın kesin bir alacak olduğu söylenemez.

Araç ayrıca düzenli yan hakların giydirilmiş ücrete dahil edilip edilmeyeceğini belgeleyemez. Yemek, yol, sürekli prim ve benzeri menfaatler girişte yoksa sonuç çıplak brüt ücretle sınırlı olur.

Gizli Maliyet Notu

İhbar tazminatı gelir vergisine tabidir; kıdem tazminatındaki özel gelir vergisi istisnası ihbar tazminatına uygulanmaz. Damga vergisi de kesilir. Buna karşılık iş sözleşmesinin sona ermesine bağlı tazminat niteliğindeki ödeme, sosyal güvenlik prim matrahı yönünden ücretle aynı biçimde değerlendirilmez. Net tutarın kesinleşmesi için çalışanın ödeme ayındaki kümülatif gelir vergisi matrahı gerekir.

İş Kanunu’nun 17’nci maddesindeki ücret hesabında para ve para ile ölçülebilen sözleşme ve kanun kaynaklı menfaatler dikkate alınır. Yalnız temel ücretle hesap yapmak; düzenli yol, yemek veya prim alan çalışanlarda tazminatı eksik gösterebilir. 4857 sayılı Kanun 10 Haziran 2003 tarihli ve 25134 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Kıdeme Göre Örnek Maliyet

Aşağıdaki tabloda aylık brüt ücret 60.000 TL olarak sabit tutulmuştur:

Kıdem süresi İhbar süresi İhbar günü Brüt tazminat Yorum 4 ay 2 hafta 14 gün 28.000 TL Altı aydan az kıdem 1 yıl 4 hafta 28 gün 56.000 TL Altı ay–bir buçuk yıl aralığı 2 yıl 2 ay 6 hafta 42 gün 84.000 TL Bir buçuk–üç yıl aralığı 4 yıl 8 hafta 56 gün 112.000 TL Üç yıldan fazla kıdem

Kıdem sınırındaki bir günlük fark uygulanacak kademeyi değiştirebilir. Örneğin tam üç yılını doldurmuş çalışan “üç yıldan fazla” aralığına henüz girmediğinden somut başlangıç ve fesih tarihleri gün bazında kontrol edilmelidir.

Kaynak ve Dayanak

4857 sayılı İş Kanunu’nun 17’nci maddesi belirsiz süreli iş sözleşmelerinde bildirim sürelerini, süreye uymayan tarafın tazminat yükümlülüğünü ve hesapta dikkate alınan ücret unsurlarını düzenler. Aynı Kanun’un 24’üncü maddesi işçinin, 25’inci maddesi işverenin haklı nedenle derhâl fesih hakkını belirler.

Gelir Vergisi Kanunu’nun ücret ve tevkifat hükümleri ile Damga Vergisi Kanunu, ödemenin netleştirilmesinde uygulanacak kesintilerin dayanağını oluşturur. Fesih uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk ve iş mahkemesi süreci 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu kapsamında yürür.

Sık Sorulan Sorular

İstifa eden işçi ihbar tazminatı alabilir mi?

Kural olarak kendi iradesiyle ayrılan işçi işverenden ihbar tazminatı alamaz. Haklı nedenle fesih varsa ayrıca ihbar tazminatı değil, diğer işçilik hakları değerlendirilir.

İşçi işverene ihbar tazminatı ödeyebilir mi?

Evet. Haklı nedeni olmadan ve bildirim süresine uymadan ayrılan işçiden işveren ihbar tazminatı talep edebilir.

Belirli süreli sözleşmede ihbar tazminatı olur mu?

İhbar süreleri esas olarak belirsiz süreli sözleşmeler içindir. Belirli süreli sözleşmenin süresinden önce sona erdirilmesi farklı hükümler doğurur.

İhbar süresinde iş arama izni verilir mi?

İşveren tarafından bildirim süresi kullandırılıyorsa işçiye kanundaki şartlarla yeni iş arama izni verilmelidir.

İhbar tazminatından gelir vergisi kesilir mi?

Evet. İhbar tazminatı, kıdem tazminatındaki gelir vergisi istisnasından yararlanmaz.