İnşaat Demir Hesaplama Nedir?
Demir Hesaplama Özeti
Örnek Hesap
500 metre Ø10 demirin net ağırlığı widget’ın kullandığı hassas metre ağırlığıyla yaklaşık 308,64 kg’dır. %5 planlama payı 308,64 × 0,05 = 15,43 kg ekler ve toplam 324,07 kg’a ulaşır. Bu miktar 0,324 ton olarak gösterilir. Ton fiyatı 25.000 TL alındığında 0,32407 × 25.000 = 8.101,75 TL, yuvarlanmış maliyetle 8.102 TL olur.
Sonuç Nasıl Yorumlanır?
431,9 kg sonuç, seçilen çap ve aralık için yaklaşık donatı miktarıdır; statik projedeki gerçek donatı düzenini temsil etmez. Ø10 yerine daha büyük çap kullanılması ağırlığı çapın karesiyle artırdığı için küçük bir çap değişikliği maliyeti hızla yükseltebilir. %5 fire, kesim ve saha kayıpları için sınırlı bir paydır; bindirme, etriye kancası ve özel detaylar ayrıca hesaba katılmalıdır. Sipariş öncesi metraj cetveliyle çap-adet-boy bazında kontrol yapılmalıdır.
Donatıyla birlikte kullanılan diğer temel malzemeyi hesaplamak için Beton Hesaplama kullanılabilir. Demir giderinin genel proje bütçesine etkisini görmek için İnşaat Maliyeti Hesaplama sayfasına bakılabilir.
Güncel İstatistik ve Resmî Referans
TÜİK’in Mayıs 2026 İnşaat Maliyet Endeksine göre inşaat malzemesi endeksi bir önceki aya göre %1,77, bir önceki yılın aynı ayına göre %28,62 arttı. Donatı çeliği metrajında çap, bindirme ve fire hataları yalnız miktarı değil, hızlı değişen malzeme fiyatları nedeniyle bütçeyi de doğrudan etkileyebilir.
İstatistik kaynağı: TÜİK
12 mm çapında toplam 500 metre donatının teorik ağırlığı yaklaşık 444,44 kg’dır. %5 kesim ve bindirme planlama payıyla sipariş karşılığı 466,67 kg olur. Her donatı çapı ayrı hesaplanmalı ve sonuçlar toplanmalıdır.
Donatı demiri hesabı, çubuk çapı ve toplam uzunluk üzerinden teorik ağırlığı belirler. Pratik formülde çapın karesi 162’ye bölünerek metre başına kilogram bulunur.
Kolon, kiriş, perde, temel ve döşeme donatıları paftadaki çap, adet ve boy bilgilerine göre metrajlanmalıdır. Yapı alanına göre tonaj tahmini kesin sipariş için yeterli değildir.
Örnek Hesap
Çap:
12 mm
Toplam uzunluk:
500 m
Metre başına ağırlık:
12² ÷ 162 = 0,8889 kg/m
Net ağırlık:
0,8889 × 500 = 444,44 kg
%5 planlama payı:
444,44 × 0,05 = 22,22 kg
Planlama ağırlığı:
444,44 + 22,22 = 466,66 kg
Yuvarlanmış sonuç 466,67 kg’dır.
Sonuç Nasıl Yorumlanır?
444,44 kg teorik ağırlık, 466,67 kg seçilen payla oluşturulan planlama miktarıdır. Bindirme boyları her projede sabit yüzde değildir; çap, beton sınıfı ve birleşim bölgesine göre proje detayından alınmalıdır.
En Sık Yapılan Hata
İnşaat tartışmalarında “metrekare başına kaç kilogram demir gider?” değeri doğrudan sipariş miktarı gibi kullanılmaktadır. Bu yaklaşım yalnız kaba bütçe tahmini sağlayabilir.
ODTÜ İnşaat Mühendisliği Bölümü'nde deprem mühendisliği alanında çalışan Prof. Dr. Haluk Sucuoğlu'nun akademik çalışmaları da, donatı düzeninin yalnız toplam kilogramdan ibaret olmadığını ortaya koyar. TS 500 ve TS 708, donatının proje ve malzeme standardına göre belirlenmesini gerektirir.
Formül ve Değişkenler
Metre ağırlığı:
w = d² ÷ 162
Toplam ağırlık:
W = w × L
Planlama miktarı:
Wp = W × (1 + f)
d çapı, L uzunluğu ve f uygulama payını ifade eder.
Neyi Gösterir, Neyi Göstermez?
Araç, verilen çap ve uzunluktan teorik çelik ağırlığını çıkarır.
Donatı çapı, aralığı, ankraj, bindirme ve deprem tasarımı hesabın bir çıktısı değildir. Bu değerler onaylı statik projeden alınmalıdır.
Gizli Maliyet Notu
Bağ teli, sehpa, etriye, çiroz, kesim artıkları, nakliye, vinç, istifleme ve pas temizliği demir tonajının dışında ek maliyet oluşturur.
Senaryoya Göre Örnek Ağırlık
Çap Metre ağırlığı 100 m ağırlık Yorum 8 mm 0,395 kg/m 39,51 kg Etriye örneği 12 mm 0,889 kg/m 88,89 kg Ana çap 16 mm 1,580 kg/m 158,02 kg Kalın donatı
Kaynak ve Dayanak
1. TS 500 — Betonarme yapıların tasarım ve yapım kuralları. 2. TS 708 — Betonarme için donatı çeliği. 3. Forum dayanağı: mühendislik forumlarındaki donatı metrajı ve bindirme tartışmaları.
162 katsayısı nereden gelir?
Çeliğin yoğunluğu ve dairesel kesit hesabından türetilmiş pratik katsayıdır.
Her çap ayrı mı hesaplanmalıdır?
Evet. Farklı çapların boyları ayrı toplanmalıdır.
Bindirme payı her projede %5 midir?
Hayır. Projeye bağlıdır.
Metrekareden kesin tonaj bulunabilir mi?
Hayır. Yalnız kaba tahmin yapılabilir.
Sonuç sipariş için yeterli midir?
Pafta ve demir kesim listesiyle doğrulanmalıdır.
Kullanıcı Deneyimi ve Yaygın Soru
İnşaat metrajı tartışmalarında kullanıcılar çap, toplam boy, bindirme ve fire kalemlerini birlikte hesaplamanın zorluğunu vurguluyor. Özellikle yalnız net proje boyunu kullanmak, kesim ve bindirme payı eklenmediğinde sahada eksik demir siparişine yol açabiliyor.
Forum kaynağı: Demir Metraj’da
Uzman Görüşü ve Akademik Referans
F. Ergen’in metraj doğruluğu araştırması, donatı metrajında farklı yazılımların gerçek değerden belirgin oranlarda sapabildiğini ortaya koyar. Çap, boy, bindirme ve kesim planı ayrı kontrol edilmelidir.
Akademik kaynak: DergiPark’taki çalışma
Sık Sorulan Sorular
İnşaat demiri ne kadar?
Demirin toplam maliyeti kullanılan çaplara, toplam kiloya, güncel ton fiyatına ve nakliye giderine göre değişir. Hesaplayıcı miktarı çıkarır; kesin bütçe için güncel tedarikçi fiyatı girilmelidir.
100 metrekare eve kaç ton demir gider?
Tek bir sabit tonaj yoktur; zemin, kat sayısı, taşıyıcı sistem ve statik proje sonucu belirler. Yaklaşık hesap ön bütçe sağlar, uygulamada statik proje ve mühendis metrajı esas alınmalıdır.